GAZETE SOKAK – Dicle Nehri kıyısında bulunan ve bakımsızlıktan kaynaklı sadece duvarları ayakta kalan Elo Dîno Kasrı ve etrafındaki yapılar, koronavirüs salgınını fırsat bilen definecilerin hedefinde.

Şırnak’ın İdil ilçesine bağlı Sulak (Bafê) Köyü yakınlarında bulunan ve 16’ncı yüzyılda yapıldığı düşünülen Elo Dîno Kasrı her geçen gün daha fazla tahrip ediliyor. Bölgede yapılması planlanan baraj altında kalma tehlikesi bulunan tarihi kasrı, bugünlerde de definecilerin hedefinde.

SAĞNIÇLARIN SUYU ARKLARDAN

Cizre, Güçlükonak ve İdil üçgenindeki Botan Vadisi’nden geçen Dicle Nehri’nin kıyısında yer alan Elo Dîno Kasrı, sarp bir kayanın üzerinde yer alıyor. Bakımsızlıktan kaynaklı sadece duvarları ayakta kalan kasra, dik yamaçlardan ve tehlikeli onlarca basamak geçildikten sonra ulaşılıyor. Kayaların oyulmasıyla inşa edilen basamaklar insanları tarihi bir yolculuğa çıkarırken, basamakların yanında yüksek tepelerden akan suların aktığı ve arklar (kanal) gibi oyuklar dikkati çekiyor. Uzunlukları 1,5 metreyi aşan arklarda biriken sular ise, farklı noktalarda kayaların oyulması ile inşa edilen sağnıçlara akıyor.

MAĞARALAR AHIRA ÇEVRİLMİŞ

Yine, basamakların bittiği yerde vadinin İdil tarafına bakan ve yurttaşlar tarafından Deriyê Çiyê (Dağ Kapı) olarak adlandırılan mekan dikkati çekiyor. Söz konusu yerden vadinin eşsiz güzelliği göze çarpıyor. Deriyê Çiyê’nin yüzlerce metre yakınlarında da günümüze kadar ayakta kalmayı başaran birkaç tarihi duvar göze çarpıyor. Bunun yanı sıra farklı bölmeleri olan çok sayıda mağara yer alıyor. İçerisindeki hayvan pislikleriyle ahır olarak kullanıldığı anlaşılan mağaraların etrafı ise teller ile çevrilmiş durumda.

KORONA BİLE DURDURAMADI

Her yıl bu vakitlerde çok sayıda kişinin ziyaret ettiği Elo Dîno Kasrı’nda, bu yıl koronavirüs (Kovid-19) salgını sessizliği yaşanıyor. Söz konusu sessizlikten yararlananların başında ise defineciler geliyor. Kasır ve çevresinde kazılmadık yer bırakmayan, 3 metre derinlikte çukurlar açan defineciler, çekiç, şiş ve metre gibi malzemelerini de kimi yerlere bırakmış durumda.

ELO DÎNO KİMDİR?

Osmanlı ve Mîr Muhammed’in vergi baskısı karşısında Sulak’taki (Bafê) gençler arasında direniş örgütleyen Elo Dîno, kısa zamanda bölgede namsalar. Elo Dîno ve arkadaşları köyün hemen yanındaki Dicle Nehri’nin geçtiği alana kale inşa ederek bölgeyi hâkimiyetleri altına alır. Diyarbakır’dan Musul ve Bağdat’ta kadar uzanan Dicle Nehri’nin ortasına zincir atarak yük gemilerindeki tüccarlardan vergi alan Elo Dîno’nun, kısa bir süre sonra civar köylerin gençlerini de yanına çektiği belirtilir. İyi bir savaşçı olması ve Osmanlı ile Mîre karşı giriştiği bu isyan nedeniyle Elo, halk arasında “Dîno- Deli” lakabını alır. Elo Dîno, bir komplo sonucu yakalanır ancak Mîr’in zindanında yapılan işkencelere boyun eğmez. Bir süre sonra buna dayanamayan Elo Dîno’nun yaşamını yitirdiği ifade edilir.

KIZININ AĞIDI

Bunun üzerine kızı Seyran şu ağıtı yakar: “Weylê.., Kelha Bafê li belevanê / Kelha Bafê ya rengîn yadê li belevanê / Van tacir û kelekvana ji Diyarbekirê kelekên xwe berdanê / Weleh, qefla van kelekan li ber qesra bavê mi Seyranê / Yadê, tu wê xêrê bikê xêrê bi çavê xwe nebînê / Çawa te nehêla ez bi bavê xwe re têr bigerim ser hasilan û demanê / Yadê, weyla li min rebenê / Li min êsîrê / Xudê xirab bika mala Qaymeqamê Mûsil û zapitê Mihemed Begê Cizîrê / Çawa xeniqandin bavê min rebenê / Xwediyê şebekan û zincîrê.” MA – Müjdat Can

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Captcha loading...